અક્ષય નવમી

અક્ષય નવમી, જેને આમળા નવમી પણ કહેવાય છે, કારતક સુદ નવમે આવે છે. "અક્ષય" એટલે ક્યારેય ન ખૂટે એવું, ને આ દિવસ પરંપરાગત રીતે આમળાના ઝાડ સાથે જોડાયેલો છે — એની પૂજા કરવી, એની નીચે બેસવું — તથા દાન-પુણ્ય સાથે, જે બંનેનું ફળ ક્યારેય ન ઘટે એવું મનાય છે. આ દિવસ દિવાળી અને અન્નકૂટથી શરૂ થયેલી કારતક મહિનાની ઉજવણીઓની હારમાળાને પૂરી કરે છે.

કારતક મહિનો પોતે વ્યાપક હિંદુ પરંપરામાં પૂજા અને દાન માટે ખાસ પવિત્ર ગણાય છે, ને અક્ષય નવમી એના હાર્દની નજીક આવે છે.

"અક્ષય" શબ્દ — ક્યારેય ન ખૂટે એવું — પુષ્ટિમાર્ગના સંદર્ભમાં વિચારવા જેવો છે: એ બરાબર એ જ વર્ણવે છે જે સાચા ભાવથી ધરેલી સેવા હોવી જોઈએ — ધન કે સુખની જેમ ખર્ચાઈને ખલાસ થઈ જાય એવી નહીં. આ દિવસે અપાયેલું દાન, ગવાયેલું કીર્તન, કરેલું સ્મરણ પરંપરાગત રીતે એ જ ન-ખૂટવાના ગુણ સાથે જોડાયેલું મનાય છે.

વૈષ્ણવ માટે અક્ષય નવમી કારતકના ઝૂમખાનો શાંત, યોગ્ય અંત છે: દિવાળીના પ્રકાશ અને અન્નકૂટની સમૃદ્ધિ પછી, જે ખરેખર ટકે છે એના વિશેનો દિવસ — રાખેલું નહીં, આપેલું.