ગણેશ ચતુર્થી

ભાદરવા સુદ ચોથ એટલે ગણેશ ચતુર્થી — શ્રી ગણેશજીનો પ્રાગટ્ય ઉત્સવ. જન્માષ્ટમી અને સાંજીના દિવસોની વચ્ચે, ભાદરવાની ઉત્સવ-ઋતુના હૈયે આ દિવસ આવે છે. શિવજી અને પાર્વતીજીના પુત્ર, ગજાનન શ્રી ગણેશજી સમગ્ર હિંદુ પરંપરામાં વિઘ્નહર્તા તરીકે અને શુભ આરંભના દેવ તરીકે પૂજાય છે — કોઈ પણ મંગળ કાર્યની શરૂઆતે એમનું સ્મરણ થાય છે.

આ દિવસે ઘરોમાં અને ચોકમાં ગણેશજીની સ્થાપના થાય, દૂર્વા ધરાય, એમને પ્રિય એવા મોદક અને લાડુનો ભોગ ધરાય અને સ્તુતિ-ગાન થાય. ઘણે ઠેકાણે ઉત્સવ દિવસો સુધી ચાલે છે અને અનંત ચૌદશ સુધીમાં વિસર્જન થાય છે. કથાઓ એમની માતા-પિતા પ્રત્યેની ભક્તિ કહે છે — શિવજી અને પાર્વતીજીની પ્રદક્ષિણા કરીને એમણે આખા બ્રહ્માંડની પ્રદક્ષિણાનું ફળ મેળવ્યું — અને એ આશીર્વાદ પામ્યા કે સૌ પ્રથમ પૂજા એમની થશે. વૈષ્ણવ જગત માટે આ દિવસ ભાદરવાના ઉત્સવ-સાગરનું એક વધુ મોજું છે — મંગળ, મીઠાશ અને શુભ આરંભનો દિવસ.

પુષ્ટિમાર્ગ અનન્ય આશ્રયનો માર્ગ છે — વૈષ્ણવનો આશ્રય એક શ્રીકૃષ્ણમાં જ છે, અને દરેક સેવા, દરેક પ્રાર્થના શ્રીનાથજી ભણી જ વહે છે. છતાં આ માર્ગ દેવોનો અનાદર નથી કરતો; ભાગવત શીખવે છે તેમ, સર્વ દેવો પૂર્ણ પુરુષોત્તમ શ્રીકૃષ્ણની વિભૂતિઓ છે, એમના સેવકો છે, એમની ઇચ્છા પ્રમાણે કાર્ય કરે છે. એ ભાવથી ગણેશજીનું સ્મરણ થાય — માર્ગનાં વિઘ્ન દૂર કરનારા એક મહાન ભગવદીય તરીકે. વૈષ્ણવ આ દિવસે એટલી પ્રાર્થના કરે કે સેવા, સત્સંગ અને સ્મરણમાં આવતાં સર્વ વિઘ્ન ટળે — અને સાથે એ દૃઢ વિશ્વાસ રાખે કે પુષ્ટિ જીવ માટે સાચા વિઘ્નહર્તા તો પ્રભુ પોતે જ છે; એમની કૃપા આગળ કોઈ વિઘ્ન ટકતું નથી.

અને આ દિવસ મંગળનો પણ છે — મીઠાઈનો, પરિવારના મેળાવડાનો, શુભ શરૂઆતોનો. કોઈ સારું કામ શરૂ કરવાનું બાકી હોય — નવું કીર્તન શીખવું હોય, નવી સેવા ઉપાડવી હોય — તો પ્રભુનું નામ લઈને આરંભ કરવા માટે આ દિવસ ઉત્તમ છે.