રાધાષ્ટમી

ભાદરવા સુદ આઠમ એટલે રાધાષ્ટમી — શ્રી રાધાજીનો પ્રાગટ્ય દિવસ. જન્માષ્ટમીના બરાબર પંદર દિવસ પછી આવતો આ ઉત્સવ વ્રજમાં બરસાનાની વધાઈનો ઉત્સવ છે. શ્રી વૃષભાનુજી અને કીર્તિદાજીને ત્યાં શ્રી રાધાજી પ્રગટ્યાં ત્યારે આખું વ્રજ એવું જ હરખાયું જેવું ગોકુળ લાલાના જન્મે હરખાયું હતું. પુષ્ટિમાર્ગમાં શ્રી રાધાજી એટલે શ્રી સ્વામિનીજી — પ્રભુનાં પરમ પ્રિયા, પ્રભુના આનંદની હ્લાદિની શક્તિનું સાક્ષાત્ સ્વરૂપ, નિકુંજ લીલામાં પ્રભુની સેવા કરનારાં સ્વામિનીજીઓમાં શિરોમણિ.

હવેલીમાં આ ઉત્સવ જન્માષ્ટમી જેવા જ ઉમંગથી ઊજવાય છે: ઠાકોરજીને અભ્યંગ થાય, વિશેષ શણગાર ધરાય, અને નૂપુર, ચૂડી, નથ, તનમણિયા જેવાં આભરણ એ ભાવથી અંગીકાર કરાવાય કે એ શ્રી સ્વામિનીજીને ધરાયાં છે. સેવામાં બરસાનાની વધાઈનાં કીર્તન ગુંજે છે. ભાદરવાના આ ઉત્સવને પરંપરા શરદ પૂર્ણિમાના મહારાસનું બીજ ગણે છે — રાધાષ્ટમીએ જે ભાવ રોપાય છે, તે શરદની ચાંદનીમાં પૂર્ણ ખીલે છે.

શ્રી સ્વામિનીજી એટલે નિષ્કામ પ્રેમની પરાકાષ્ઠા. એમનો પ્રેમ કશું માગતો નથી, કશાથી ડરતો નથી — એ કેવળ પ્રભુના સુખ માટે જ જીવે છે. પુષ્ટિમાર્ગમાં સેવાનું એક જ પ્રયોજન છે: પ્રભુને સુખ થાય. ફળની આશા વિનાની આ સેવાનું જીવતું-જાગતું સ્વરૂપ એટલે શ્રી સ્વામિનીજી. કહેવાય છે કે એમના પ્રેમથી તો સ્વયં શ્રીકૃષ્ણ પણ બંધાયેલા છે. એટલે રાધાષ્ટમી ઊજવવી એટલે એ ભાવનો ઉત્સવ ઊજવવો, જે ભાવ દરેક વૈષ્ણવ પોતાની રોજની સેવામાં લાવવા ઝંખે છે — કોમળ, નિઃસ્વાર્થ અને અખંડ.

પરંપરા કહે છે કે રાધાષ્ટમી મહારાસનું બીજ છે: પ્રભુનાં દર્શનનો જે તલસાટ શ્રી રાધાજીના સ્વરૂપમાં મૂર્તિમંત છે, એ જ તલસાટ શરદ પૂનમે મહારાસ રૂપે ફળે છે. આ દિવસે વૈષ્ણવ ધન કે લૌકિક ફળ નહિ, પણ એ તલસાટનું એક ટીપું માગે છે — કે શ્રીનાથજીની અમારી સેવા કેવળ એમના સુખ માટે થાય, શ્રી સ્વામિનીજીની કૃપાની છાયામાં.