શ્રી યમુનાજી ઉત્સવ

શ્રી યમુનાજી વ્રજની પવિત્ર નદી છે, જેને પુષ્ટિમાર્ગમાં કોઈ પ્રતીક તરીકે નહીં પણ જીવંત, દિવ્ય વ્યક્તિ તરીકે પૂજવામાં આવે છે — લીલામાં પ્રભુની પોતાની સંગિની, જે શ્રીનાથજીની સેવાની પડખે સદા હાજર છે. પરંપરા કહે છે કે શ્રી વલ્લભાચાર્યજી પહેલી વાર ગોકુળમાં એના કિનારે, ઠાકુરાણી ઘાટે, પહોંચ્યા ત્યારે એ પોતે એમની સામે પ્રગટ થયાં ને ઘાટ બતાવ્યા; એમને ઓળખીને વલ્લભાચાર્યજીએ યમુનાષ્ટકમમાં એમની સ્તુતિ કરી — આઠ શ્લોકો જે આજે પણ પુષ્ટિમાર્ગની હવેલીઓ અને ઘરોમાં રોજની સેવાના ભાગરૂપે ગવાય છે.

એમનું નામ રોજિંદા જીવનમાં પણ વણાયેલું છે: સેવામાં ધરાયેલું જળ, અને વૈષ્ણવના પોતાના ઉપયોગનું જળ, પરંપરાગત રીતે યમુનાજીનું જ જળ ગણાય છે, સાદું પાણી નહીં.

પુષ્ટિમાર્ગમાં શ્રી યમુનાજી કરતાં વધુ સતત હાજર બહુ ઓછું છે, બરાબર એટલા માટે કે એ કોઈ એક ઉત્સવ પૂરતાં સીમિત નથી: સેવાની શરૂઆતમાં એમનું આવાહન થાય છે, રોજ ગવાતા યમુનાષ્ટકમમાં એ હાજર છે, ને ઠાકુરાણી તીજ અને હિંડોળાની ઝૂલણ ઉજવણીઓમાં કેન્દ્રસ્થાને છે, જ્યાં એ પ્રભુની પડખે હિંડોળે બિરાજે છે. એમનો ઉત્સવ એ એક દિવસ છે જે એમને એ પૂરું, સમર્પિત ધ્યાન આપવા માટે અલગ રખાયો છે, જે એ બાકીના દરેક દિવસે બીજાને આપે છે.

શ્રી યમુનાજી ઉત્સવ પાળતો વૈષ્ણવ યમુનાષ્ટકમ ટેવથી નહીં પણ સાચા ધ્યાનથી ગાય એ સારું છે, ને યાદ રાખે કે એમનું જળ અને એમની હાજરી રોજેરોજ સેવામાં શાંતિથી વહે છે, ફક્ત એમના નામના દિવસે જ નહીં.