ઠાકુરાણી તીજ

ઠાકુરાણી તીજ શ્રાવણ સુદ ત્રીજના દિવસે આવે છે ને શ્રી યમુનાજીની વાર્તા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલી છે: પરંપરા કહે છે કે શ્રી વલ્લભાચાર્યજી ગોકુળ પહોંચ્યા ત્યારે નદીકિનારે મળેલી એક કન્યાએ એમને ઘાટ બતાવ્યા ને પછી ખબર પડી કે એ પોતે શ્રી યમુનાજી હતાં — એક કૃપાભર્યું કાર્ય, જેણે એમને "પરમ ઉદાર" નું બિરુદ અપાવ્યું. ભારતના બીજા ભાગોમાં આ દિવસ હરિયાળી તીજ તરીકે પણ ઊજવાય છે, ધરતીની તાજી લીલોતરીનો ચોમાસુ તહેવાર.

પુષ્ટિમાર્ગની સેવામાં આ એ દિવસોમાંનો એક છે જે લગભગ મહિનાભર ચાલતી હિંડોળા ઋતુમાં આવે છે, જ્યારે શ્રીનાથજી, શ્રી સ્વામિનીજી અને શ્રી યમુનાજી સાથે, શણગારેલા હિંડોળે બિરાજે છે ને ભેગા થયેલા અસંખ્ય ભક્તોને દર્શન આપવા ઝુલાવાય છે, પાછળ ગોવર્ધનની પિછવાઈ સાથે.

ઠાકુરાણી તીજ પુષ્ટિમાર્ગના બે કેન્દ્રીય તાંતણા એક દિવસમાં ભેગા કરે છે: ગોકુળમાં શ્રી યમુનાજીની પોતાની કૃપા, ને ચોમાસાની આનંદભરી હિંડોળા સેવા જે એમને, શ્રી સ્વામિનીજીને અને પ્રભુને એક જ હિંડોળે લાવે છે. બંને એક જ વસ્તુને જુદા ખૂણેથી બતાવે છે — એ નિકટતા અને ઉદારતા જે પ્રભુના વ્રજ સાથેના, ને ત્યાં આશરો લેતા દરેક વૈષ્ણવ સાથેના સંબંધને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.

ઠાકુરાણી તીજ પાળતો વૈષ્ણવ બંને તાંતણા સાથે પકડી શકે: યમુનાજીએ પોતે ઘાટ બતાવ્યા એનો શ્રી વલ્લભાચાર્યજીનો કૃતજ્ઞતાભાવ, ને ચોમાસાના દિવસે હિંડોળાનો સાદો આનંદ — ઋતુ બરાબર જે કરવા માટે બની છે એ જ કરી રહી છે.